Miejsce na Twoją reklamę

Zaraza ziemniaka

Zaraza ziemniaka

Zaraza ziemniaka występuje we wszystkich rejonach korzystnych dla uprawy ziemniaka. Jest to jedna z najgroźniejszych chorób ziemniaka, która występuje także na pomidorze. Choroba wywoływana jest przez grzyba Phytophthora infestans. Prawdopodobieństwo szkodliwości choroby jest bardzo duże – wyraźnie obniża ilość i jakość plonu. Powoduje także znaczne straty w czasie przechowywania zebranego plonu. Porażone rośliny zasychają całkowicie w ciągu kilku dni. Wielkość szkód uzależniona jest od terminu wystąpienia choroby oraz stopnia porażenia roślin, co związane jest głównie z warunkami pogodowymi i stopniem podatności uprawianych odmian. Rozwój choroby następuje najkorzystniej w temperaturze od 12 do 18°C oraz przy wysokiej wilgotności powietrza (chłodne i deszczowe lata). W warunkach wczesnego epidemicznego występowania zarazy ziemniaka straty mogą przekraczać 50% wartości spodziewanego plonu. Zaraza ziemniaka średnio obniża zbiory o około 20%.

Objawy:

Objawy występują na liściach, łodygach i bulwach. Pierwsze objawy możemy zaobserwować około połowy czerwca. Przy mniej sprzyjających warunkach pogodowych często występują później – bo dopiero w lipcu bądź w sierpniu.  W różnych miejscach, ale początkowo od brzegów liści, później na wierzchołkach pojawiają się niewielkie, wodniste, żółtawo-brunatne, a następnie brunatne, w miarę rozwoju choroby stopniowo powiększające się, niekształtne, wgłębne plamy. Granica między tkanką porażoną liścia, a zdrową jest rozmyta i niewyraźna. W warunkach korzystnych dla patogenu wszystkie liście w ciągu kilku dni zaczynają gnić. W okresie występowania pogody suchej gnicie ulega zahamowaniu, a zgniłe części liści zasychają i marszczą się. W warunkach wysokiej wilgotności powietrza (okresy deszczowe lub mgliste) na dolnej stronie chorych liści, na pograniczu zdrowej i porażonej części, pojawia się delikatny, biały nalot grzyba, który  utworzony jest przez trzonki i sporangia. W okresach suchej pogody na liściach nalot zanika. Zazwyczaj porażeniu liści towarzyszy występowanie powiększających się, brunatnych plam (mogą występować na całej długości) i białego nalotu na łodygach. Łodygi stają się kruche i szybko zasychają. Samo porażenie liści powoduje zamieranie całych roślin, a dodatkowo porażenie łodyg przyspiesza ten proces. Kolejność rozwoju objawów jest bardzo różna. Czasami najpierw pojawiają się one na liściach, a później na łodygach; innym razem występują najpierw na łodygach, a później także na liściach. Zdarza się również, że liście i łodygi są porażane w tym samym czasie. W czasie suchej, słonecznej pogody biały nalot na łodygach nie zanika. W czasie zbioru, czasami dopiero podczas przechowywania, na bulwach ziemniaka występują szarosine, wgłębne, niekształtne, nieregularne, a w wypadku silnego porażenia wklęsłe plamy. Miąższ od miejsca przebarwienia bulwy na powierzchni - stopniowo coraz głębiej staje się rdzawobrunatny. Jest suchy i twardy. Bulwy w czasie przechowywania mogą być infekowane przez patogeny wtórne i ulegają procesowi gnicia. Gnijąca część bulwy jest twarda, natomiast z chwilą wtórnego zakażenia przez inne drobnoustroje staje się mokra lub półmokra.

Źródłem infekcji są porażone bulwy użyte do sadzenia, gnijące bulwy odrzucone i pozostawione na powierzchni ziemi przy wiosennym sortowaniu, bulwy znajdujące się w kopcach, samosiewy ziemniaka oraz porażona gleba. Patogen Phytophthora infestans należy do gromady Oomycota i jest prawie zawsze gatunkiem heterotalicznym, w związku z czym wyróżnia się jego dwie formy płciowe: typ kojarzeniowy A1 i typ A2. W przypadku pierwszej formy patogen zimuje w porażonych bulwach w postaci strzępek. Następnie strzępki przerastają do części nadziemnych lub wraz z ziemią (przy obsypywaniu) przedostają się zarodniki, które powstają na powierzchni porażonych sadzeniaków. W przypadku drugiej formy płciowej patogenu (który powstał w wyniku wtórnej migracji), w czasie pogody deszczowej, na powierzchni gnijących, odrzuconych bulw powstają zarodniki, które są przenoszone przez wiatr na plantacje ziemniaka. Od czasu występowania dwóch typów, jest możliwe ich rozmnażanie płciowe, w wyniku którego powstają przetrwalnikowe oospory – stadium doskonałe grzyba. Oospory zimują w ziemi, gdzie dostają się z fragmentami porażonych tkanek roślin. Po kilku, kilkunastu dniach od porażenia, przy wilgotności powyżej 80%, na liściach powstają trzonki i sporangia. Sporangia tworzą się w miejscach zgrubień, na drzewkowato rozgałęziających się trzonkach. Rozwój patogenu następuje wyłącznie przy wilgotności prawie 100% i temperaturze powyżej 8°C. W temperaturze od 12 do 18°C sporangia przekształcają się w zarodniki płytkowe (zoosporangia). W zależności od warunków atmosferycznych zarodnia płytkowa pełni różne funkcje. Przy deszczowej pogodzie i temperaturze poniżej 18°C uwalnia się z niej od 6 do 16 zarodników płytkowych, które z kroplami deszczu rozprzestrzeniają się na plantacji. Z kolei w temperaturze powyżej 18°C sporangia nie tworzą zarodników płytkowych, tylko zachowują się jak konidia i kiełkują bezpośrednio w strzępki infekcyjne. Strzępki te dokonują infekcji w miejscach osłoniętych tkanką okrywającą przez przetchlinki oraz rany, powstające w czasie zbioru na bulwach ziemniaka. Grzybnia w tkankach roślin rozrasta się w przestrzeniach międzykomórkowych. Zimowanie patogena w postaci oospor powoduje wcześniejszy o od 2 do 4 tygodni rozwój zarazy na plantacji ziemniaka. Phytophthora infestans charakteryzuje się dużą zmiennością i wytwarzaniem licznych ras fizjologicznych (aż około 80). Różnią się one zdolnością do porażania określonych odmian ziemniaka.

Zapobieganie:

Ochrona polega na:

- wczesnym terminie sadzenia

- sadzeniu zdrowych, nieporażonych, kwalifikowanych, pobudzonych lub podkiełkowanych bulw w terminie optymalnym dla danego regionu – u wczesnych odmian ziemniaka często umożliwia to wykonanie zbioru jeszcze przed wystąpieniem choroby

- niszczeniu odrzuconych w czasie sortowania gnijących bulw ziemniaka

- uprawie odmian mniej podatnych na porażenie przez patogena (np. odmiana Bzura – większa odporność liści; odmiana Sokół – większa odporność bulw)

- unikaniu bliskiego sąsiedztwa plantacji ziemniaka i pomidora

- wysokim obsypywaniu roślin ziemniaka z celu zmniejszenia możliwości zakażenia bulw

- stosowaniu prawidłowej ochrony chemicznej, kolejno fungicydami: systemicznymi, wgłębnymi i kontaktowymi. Najczęściej zalecane jest stosowanie kilku zabiegów, które muszą zostać wykonane we właściwym terminie i z doborem odpowiednich fungicydów dostosowanych do fazy rozwojowej ziemniaka (tj. fazy szybkiego rozwoju nowych przyrostów, fazy wykształconych części nadziemnych, fazy wzrostu i dojrzewania bulw). Pierwsze opryski należy wykonać chwilę przed wystąpieniem warunków umożliwiających pojawienie się infekcji lub najpóźniej w momencie pojawienia się pierwszych objawów na nielicznych roślinach, odmian najpodatniejszych uprawianych w danym rejonie. Zazwyczaj na odmianach wczesnych pierwsze zabiegi wykonywane są w okresie zwierania się roślin w rzędach, a na odmianach późnych – po wystąpieniu pierwszych objawów na odmianach wczesnych. Fungicydy systemiczne zaleca się stosować tylko do pierwszego zabiegu. Do drugiego zabiegu zaleca się fungicydy wgłębne, a do pozostałych (1-3) zabiegów, wykonywanych w odstępach od 10 do 14 dniowych fungicydy powierzchniowe. Częste stosowanie fungicydów systemicznych powoduje powstawanie odpornych na nie form patogenu.

- niszczeniu naci za pomocą desykacji – głównie na plantacjach przeznaczonych na sadzeniaki, gdy mimo stosowania fungicydów i tak porażeniu uległo około 5% roślin; Zniszczenie naci uniemożliwia rozwój patogenu i chroni bulwę; ogranicza zakażenie bulw w czasie zbiorów. Zbiór bulw należy wykonywać od 2 do 3 tygodni po desykacji.

- prowadzeniu starannego zbioru w czasie bezdeszczowej pogody, co zapobiega porażeniu bulw

- prowadzeniu starannego sortowania bulw

- bulwy ziemniaka z objawami zarazy należy niszczyć lub głęboko zakopać

- nie wyrzucaniu porażonych bulw w miejscach, gdzie mogą wykiełkować, ponieważ wyrastające z nich rośliny mogą stać się źródłem infekcji.

Miejsce na reklamę B

Miejsce na reklamę B