Miejsce na Twoją reklamę

Smugowatość ziemniaka

Smugowatość ziemniaka

Smugowatość ziemniaka jest najgroźniejszą lub drugą pod względem szkodliwości (po liściozwoju ziemniaka) chorobą wirusową ziemniaka. Poziom szkodliwości uzależniony jest od rejonu Polski i stopnia odporności uprawianych odmian ziemniaka. Smugowatość ziemniaka wywoływana jest przez Wirus Y ziemniaka (Potato virus Y, PVY). Ze względu na Wirusa Y ziemniaka w Polsce zostały wyróżnione 4 strefy presji infekcyjnej; najmniejsza na północy, a największa w centrum i na zachodzie. Wirus Y jest to tzw. „wirus ciężki”, który najczęściej przyczynia się do dyskwalifikacji plantacji nasiennych ziemniaków. Chore rośliny zazwyczaj wydają o od 14 do 88% mniejszy plon bulw od plonu roślin zdrowych. Całkowicie odporne na PVY są między innymi Brda, Bóbr i Bzura. Rozwojowi smugowatości ziemniaka sprzyja uprawa odmian podatnych na zawirusowanie, sąsiedztwo zawirusowanych plantacji, a także liczne wystąpienia mszyc w okresie wegetacji ziemniaka. PVY często z plantacji ziemniaka zostaje rozprzestrzeniony przez mszyce na plantacje tytoniu, pomidora oraz innych roślin psiankowatych.

Objawy:

Objawy choroby są zróżnicowane. Najwcześniejszym objawem jest mozaika - czyli jasno i ciemnozielone niejednolite, nieregularne plamy - występująca na najmłodszych liściach. Liście ulegają deformacji i wyglądem przypominają liście malin. W późniejszym okresie, na trochę starszych liściach pojawiają się odcinki zbrunatniałych nerwów, a także nieregularne, brunatne plamy między nerwami. Powierzchnia liści porażonych jest pomarszczona, a ich brzegi lekko zwijają się ku dołowi. Na ogonkach porażonych liści oraz na łodygach pojawiają się brunatne smugi (stąd nazwa choroby smugowatość). Najstarsze liście, a później także liście młodsze zamierają od dołu ku wierzchołkowi rośliny. Obumarłe, zaschnięte liście nie odpadają od rośliny, lecz na niej pozostają. W końcowym efekcie może dojść do zamierania pędów. W przypadku bardzo wczesnego pierwotnego zakażenia lub w wypadku smugowatości wtórnej całe rośliny przedwcześnie zamierają. Powyższe objawy na większości odmian ziemniaka powodowane są przez szczep YO. Szczep YN wywołuje zazwyczaj jedynie mozaikę albo także zbrunatnienia nerwów, które występują wyłącznie na spodniej stronie liści. Na bulwach ziemniaków nie ma objawów smugowatości. Tylko w przypadku szczepu YNTN na bulwach odmian podatnych występują koncentryczne, lekko wgłębione pierścienie. Wirus PVY poraża także pomidora i paprykę.

Źródła infekcji:

Głównym źródłem wirusów ziemniaka są zakażone sadzeniaki. Wirus PVY należy do rodziny Potyviridae. Jego cząstki są w kształcie powyginanych nitek. PVY w okresie wegetacyjnym ziemniaka zostaje przenoszony z chorych na zdrowe rośliny w sposób mechaniczny oraz na kłujkach mszyc (w sposób nietrwały). W naturalnych warunkach najczęstsze jest przenoszenie przez mszyce. PVY jest przenoszony przez wiele gatunków mszyc żyjących na ziemniaku oraz takich, które nie są związane żywicielsko z tą rośliną. W Polsce najczęściej są to Myzus persicae oraz uskrzydlone formy Aphis nasturii i Aphis frangulae. Najkrótszy czas żeru nabycia mszyc wynosi około 5 sekund, natomiast optymalny waha się od 30 sekund do 2 minut. Retencja czyli okres utrzymywania się PVY w mszycy wynosi zazwyczaj od 2 do 4 godzin.

Zapobieganie:

Ochrona polega na:

- używaniu do sadzenia zdrowych, wolnych od wirusa sadzeniaków

- sadzeniu odmian odpornych na wirusa

- wykonywaniu zabiegów ograniczających rozprzestrzenianie wirusa

- przestrzeganiu zaleceń mających na celu ograniczanie rozprzestrzeniania wirusa

- wykorzystywaniu rejonów zamkniętych, oddzielonych lasami, łąkami albo jeziorami od innych terenów i zaprawianiu sadzeniaków przeciw rizoktoniozie

- podkiełkowywaniu sadzeniaków przed sadzeniem

- wczesnym wysadzaniu podkiełkowanych lub pobudzonych sadzeniaków, tak aby w momencie pojawienia się na plantacji mszyc rośliny były już zaawansowane w rozwoju. Rośliny starsze są mniej podatne na zakażenie.

- chemicznym zwalczaniu mszyc jako wektorów wirusów przy użyciu insektycydów. Należy pamiętać, że chemiczne zwalczanie wirusów nietrwałych nie zawsze jest skuteczne. Roślina zdrowa zostaje zakażona podczas bardzo krótkiego okresu żerowania, który trwa zaledwie kilka sekund. Mszyce po zastosowaniu insektycydu nie giną natychmiast. Mogą one jeszcze przez jakiś czas przenosić wirusy znajdujące się na kłujce. Zwalczanie daje pozytywny skutek, gdy zostaje zastosowane w zalecanym terminie na wszystkich plantacjach ziemniaka w danym rejonie.

- na plantacjach przeznaczonych na sadzeniaki stosowaniu selekcji negatywnej czyli usuwaniu poza plantację i niszczeniu całych, chorych roślin wraz z bulwami matecznymi i potomnymi przed pojawieniem się mszyc-wektorów wirusów. W okresie wegetacji należy przeprowadzić co najmniej 3 selekcje negatywne.

- unikaniu sąsiedztwa z plantacjami ziemniaka o niższym stopniu kwalifikacyjnym

- wczesnym, chemicznym niszczeniu naci w czasie letniej migracji mszyc – celem jest niedopuszczenie do zakażenia bulw potomnych

- dokonywaniu zbioru zaraz po dojrzeniu bulw

- ochronie plantacji przed stonką ziemniaczaną, zarazą ziemniaka i innymi niekorzystnymi czynnikami

- w gospodarstwie, w którym sadzeniaki reprodukowane są we własnym zakresie zaleca się wymieniać na zdrowe czyli kwalifikowane co od 2 do 5 lat.

Miejsce na reklamę B

Miejsce na reklamę B