Miejsce na Twoją reklamę

Rizoktonioza ziemniaka

Rizoktonioza ziemniaka

Rizoktonioza ziemniaka bardzo często poraża ziemniaka (we wszystkich rejonach jego uprawy) i wiele różnych gatunków roślin uprawnych oraz dziko rosnących (ponad 300 gatunków). Choroba wywoływana jest przez grzyba z rodzaju Rhizoctonia solani. Rhizoctonia solani to stadium strzępkowe grzyba Thanatephorus cucumeris. Izolaty tego grzyba, które porażają ziemniaka są w małym stopniu chorobotwórcze dla innych gatunków i na odwrót - występujące na innych roślinach mają małą zdolność do porażania ziemniaka. Część porażonych roślin ziemniaka ginie w czasie wschodów, a pozostałe dają mniejszy plon. Plon z roślin chorych charakteryzuje się większą ilością bulw drobnych i niejednorodnych z powierzchniowym zniekształceniem sklerocjami patogena. Rizoktonioza ziemniaka utrudnia także produkcję sadzeniaków wolnych od wirusów z powodu opóźnienia wschodów i podobieństwa zwijania liści wierzchołkowych (próchnienie podstawy łodyg) do objawów charakterystycznych dla liściozwoju wirusowego pierwotnego. Uniemożliwia to wykonywanie pierwszej, negatywnej selekcji roślin przed wystąpieniem mszyc na plantacji.

Objawy:

Na różnych częściach roślin ziemniaka występują różne rodzaje objawów. W okresie wegetacji na młodych, podziemnych pędach ziemniaka powstaje zgnilizna kiełków. Jest to najgroźniejsza forma rizoktoniozy. Na chorych kiełkach pojawiają się wgłębne, brązowe, niekształtne oraz wklęsłe (w przypadku silnego porażenia) plamy. Część porażonych kiełków obumiera. Opóźnia to i osłabia wschody roślin, ponieważ z nasadowej części kiełków lub z oczek śpiących wyrastają nowe pędy. Liczba pędów nowych jest większa niż zwykle i ich część wschodzi później niż kiełki z pierwszego rzutu. Na podziemnych częściach łodyg roślin starszych rozwija się sucha zgnilizna. Jest to próchnienie podstawy łodyg, która czasami występuje także na stolonach. W porażonych miejscach powstają plamy, które są brunatne, często wgłębne i wklęsłe. Próchnienie podstawy łodyg powoduje także zahamowanie doprowadzenia wody i składników mineralnych do nadziemnych części roślin, poprzez opanowanie wiązek sitowo-naczyniowych. W efekcie brzegi najmłodszych listków zwijają się łódkowato ku górze, a na ich spodniej stronie pojawiają się fioletoworóżowe przebarwienia. Zwijające się listki są miękkie w dotyku. Jest to cecha odróżniająca rizoktoniozę ziemniaka od sztywnych, skórzastych, zwijających się listków charakterystycznych dla liściozwoju wirusowego pierwotnego. Uszkodzenie wiązek sitowo-naczyniowych powoduje także trudności w odprowadzeniu asymilatów do bulw. Czasami powoduje to powstawanie bulwek powietrznych w kątach liści. Na plantacjach tworzących zwarty łan, po intensywnych opadach, próchnieniu podstawy łodyg zazwyczaj towarzyszy biała opilśń łodygowa. Występuje ona na powierzchni łodyg tuż nad ziemią i jest utworzona przez brudnobiały, wojłokowaty nalot grzybni, podstawek i bazydiospor. Na powierzchni dojrzewających bulw pojawiają się czarne sklerocja (skupienia grzybni przetrwalnikowej), które wyglądem przypominają grudki gleby. Liczba i wielkość sklerocjów powiększa się do momentu zbioru, a ich rozmieszczenie i kształt są nieregularne. Czasem mogą nawet pokrywać całą powierzchnię skórki. Zjawisko występowania sklerocjów na bulwach nazywane jest ospowatością bulw.

Źródłem infekcji są resztki pożniwne w postaci porażonych, ospowatych bulw lub gleba, w której zimują sklerocja i strzępki grzybniowe. Grzybnia, która wyrasta ze sklerocjów może porażać kiełki, a następnie podziemne części łodyg i stolony ziemniaka w temperaturze od 9 do 29°C. Optimum termiczne to temperatury od 15 do 18°C. Wysoka wilgotność, niskie temperatury w czasie kiełkowania i schodów roślin, osłabienie roślin wskutek niekorzystnych warunków wzrostu to czynniki sprzyjające rozwojowi choroby. Dodatkowo sadzenie ziemniaków do zimnej, wilgotnej gleby, zbyt częsta uprawa ziemniaków na tym samym stanowisku oraz zbyt długie przebywanie bulw w glebie po zasuszeniu plantacji (powyżej 30 dni) wpływają korzystnie na rozwój patogena.

Zapobieganie:

Ochrona polega na:

- sadzeniu zdrowych bulw, wolnych od sklerocjów Rhizoctonia solani, wcześniej pobudzonych lub podkiełkowanych

- sadzeniu zdrowych ziemniaków bez ospowatości

- unikaniu zbyt częstej uprawy ziemniaków na tym samych polu (nie częściej niż co 4 lata)

- właściwym zmianowaniu

- unikaniu sadzenia ziemniaków do zimnej gleby; wskazana temperatura gleby powyżej 10°C

- chemicznym zaprawianiu sadzeniaków fungicydami

- dokładnym niszczeniu resztek pożniwnych

- płytkim sadzeniu w terminie optymalnym dla danego regionu

- sadzeniu ziemniaków do gleby starannie nawiezionej i uprawionej

- wykonywaniu zbioru bulw przeznaczonych na sadzeniaki zaraz po ich dojrzeniu, czyli po stwardnieniu skórki. W ten sposób możemy uzyskać bulwy wolne lub jedynie słabo zanieczyszczone przez sklerocja Rhizoctonia solani.

Miejsce na reklamę B

Miejsce na reklamę B