Miejsce na Twoją reklamę

Fuzarioza kukurydzy

Fuzarioza kukurydzy występuje powszechnie na kukurydzy i należy do najbardziej pospolitych chorób kukurydzy w warunkach klimatu umiarkowanego. Poraża rożne części roślin we wszystkich fazach ich rozwoju. Fuzariozę kukurydzy możemy podzielić na 3 etapy działania:

- zgorzel siewek kukurydzy

- zgniliznę korzeni i zgorzel podstawy łodygi kukurydzy

- fuzariozę kolb i ziarna kukurydzy.

Fuzarioza kukurydzy wywołana jest przez różne patogeny grzybowe należące do rodzaju Fusarium spp. oraz Phytium (zgorzel siewek kukurydzy). W wyniku porażenia przez zgorzel siewek rośliny przedwcześnie zamierają, co powoduje szkody na wszystkich rodzajach plantacji. W czasie deszczowej i chłodnej wiosny choroba ta jest szczególnie groźna, ponieważ zakłóca kiełkowanie, wschody oraz rozwój i początkowy wzrost młodych siewek kukurydzy, głównie gdy nie zastosowano żadnej zaprawy fungicydowej. Zgnilizna korzeni i zgorzel podstawy łodygi kukurydzy jest to jedna z najistotniejszych chorób kukurydzy, która prowadzi do znacznych strat ilościowych i jakościowych w plonach. Może powodować zamieranie roślin podczas wschodów od 30 do 60% i porażenie łodyg nawet u 60% roślin. W przypadku fuzariozy kolb i ziarna kukurydzy porażeniu ulegają rośliny dojrzewające i ich kolby. Ma to bardzo duże znaczenie przy uprawie kukurydzy na ziarno. Fuzarioza kukurydzy powoduje zniszczenie ziarniaków, a także ich zanieczyszczenie metabolitami wtórnymi Fusarium spp.. Prowadzi do wytwarzania i kumulacji w roślinach silnie trujących dla ludzi i zwierząt hodowlanych mikrotoksyn (głównie deoksyniwalenol, zearalenon, fumonizyny). Ziarno porażone przez Fusarium jest szczególnie groźne dla życia i zdrowia drobiu i trzody. W efekcie ziarno kukurydzy jest bardzo dokładnie sprawdzane przez firmy skupujące na obecność mikrotoksyn. Fuzarioza kolb i ziarna nie powoduje strat w plonie, lecz pogarsza jego jakość. Może także powodować zmniejszenie ciężaru kolb o około 20% i straty w plonie ziarna, które zwiększają się przy niewłaściwym przechowywaniu. Dodatkowo choroba powoduje także obniżenie wartości siewnej ziarna.

Objawy:

W czasie wschodów roślin występuje zgorzel siewek i zamieranie kiełków kukurydzy. Objawy zgorzeli są widoczne na różnych etapach rozwoju siewek. Często jest tak, iż porażone kiełki w ogóle nie wschodzą, brunatnieją i zamierają już przed wydostaniem się rośliny na powierzchnię gleby (zgorzel przedwschodowa). Stąd w wielu miejscach na plantacji mogą pojawić się puste place w łanie. Główne objawy chorobowe zgorzeli powschodowej to: żółknięcie pierwszych liści, zahamowanie wzrostu roślin (skarłowacenie siewek), brunatnienie, gnicie i zamieranie korzeni. Wyraźne objawy chorobowe widoczne są na siewkach w obrębie szyjki korzeniowej. Pojawiają się żółte, później ciemniejące plamy, które z czasem tworzą czarne smugi. Silne porażenie szyjki korzeniowej może prowadzić do całkowitego zamarcia roślin i ich wypadania (zazwyczaj placowego). Całe rośliny żółkną, więdną i w końcowym etapie giną. Gdy jedna roślina przeżyje, wtedy zwykle szybko jest opanowywana przez inne choroby; głównie przez zgniliznę korzeni i zgorzel podstawy łodygi kukurydzy.

Na starszych roślinach kukurydzy grzyby z rodzaju Fusarium mogą powodować zgniliznę korzeni i zgorzel podstawy łodygi. Pierwsze objawy widoczne są w lipcu na liściach, które więdną i zasychają od dołu ku górze. Następuje żółknięcie i zahamowanie wzrostu roślin. Z czasem całe rośliny stają się osłabione i chlorotyczne. Charakterystyczne jest zbrunatnienie podstawy łodygi – powstają ciemne plamy. Łodyga w miejscu plam przewęża się, gnije i pokryta jest nalotem grzybni. Sukcesywnie wewnątrz łodyg następuje rozkład tkanek i przerastanie ich przez grzybnię, najpierw w międzywęźlach, a później także w węzłach. Na powierzchni porażonych łodyg nie widać objawów chorobowych, ale na przekroju obserwujemy próchnienie i rozpad wnętrza, a także najczęściej różowe naloty grzybni. W efekcie następuje zamieranie łodyg (charakterystyczne pojedyncze łodygi) oraz pochylanie się roślin. U silnie porażonych roślin może wystąpić zjawisko załamania się łodyg przy podstawie, zwykle w 2 i 3 międzywęźlu. Rośliny nie są w stanie utrzymać się w pionie i w konsekwencji łamią się i wylegają, co utrudnia zbiór i zmniejsza plon ziarna. Korzenie porażonych roślin brązowieją oraz gniją. Ponadto u porażonych roślin kolby zwieszają się w dół i przedwcześnie dojrzewają. W okresie mlecznej lub woskowej dojrzałości ziarna rośliny bieleją, a następnie zasychają.

Fuzarioza kolb i ziarna kukurydzy opanowuje górne części roślin. Widocznym objawem fuzariozy na kolbach kukurydzy jest grzybnia rozwijająca się na liściach okrywowych oraz na ziarniakach będących w fazie mlecznej, woskowej i pełnej dojrzałości. W przypadku silnego porażenia kolb zniszczeniu ulegają liście okrywające kolbę. Zdarza się również tak, iż objawy fuzariozy są widoczne dopiero po usunięciu zewnętrznych liści okrywających. Grzybnia  jest wtedy bardzo obfita - koloru białego, różowego lub lekko czerwonego (w zależności od gatunku grzyba) z licznymi sporodochiami, rozwijająca się na ziarniakach. Grzybnia przerasta ziarna oraz miąższ osadki kolby, który w efekcie zaczyna gnić. Ziarniaki opanowane przez fuzariozę kolb i ziarna kukurydzy matowieją, zmieniają barwę na różowoczerwoną lub czerwonobrązową, a czasem nawet pękają i rozpadają się, co prowadzi do spadku wysokości plonu ziarna. Zainfekowane rośliny są bardzo podatne na wyleganie, co może utrudniać lub nawet uniemożliwiać zbiór kombajnem. Grzybom fuzaryjnym mogą towarzyszyć także inne gatunki tj. grzyby z rodzaju Trichoderma, Penicillium i Trichothecium, które tworzą białą, zieloną, szarawą lub niebieskawą grzybnię.

Źródłem infekcji są ziarniaki, resztki pożniwne roślin (głównie kolby i łodygi) oraz zakażona gleba, na których zimują grzyby z rodzaju Fusarium oraz Phythium (zgorzel siewek kukurydzy). Najczęściej wyróżniamy następujące gatunki: Fusarium culmorum, Fusarium avenaceum, Fusarium oxysporum, Fusarium moniliforme oraz Fusarium graminearum. Są to grzyby mitosporowe, żyjące jako saprotrofy w glebie.

W przypadku zgorzeli siewek zazwyczaj jako pierwsze infekują grzyby z rodzaju Pythium, następnie w czasie wzrostu temperatury siewki kukurydzy są porażone przez ciepłolubne grzyby furazyjne.

Zgnilizna korzeni i zgorzel podstawy łodygi niekiedy rozwija się w następstwie wcześniejszego porażenia roślin kukurydzy przez zgorzel siewek. Ponadto młode rośliny mogą być zakażone przez grzybnię, która znajduje się w glebie lub na resztkach pożniwnych i wrasta do korzeni lub przez drogę powietrzną i zarodniki konidialne (w przypadku Fusarium graminearum możliwa jest też infekcja przez askospory), które zakażają dolną część łodygi lub kolby. Rozwojowi zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi sprzyja wysoka wilgotność i temperatura, jak również uszkodzenia tkanek powstałe głównie w wyniku żerowania szkodników (omacnica prosowianka Ostrinia nubilalis).

Fuzarioza kolb i ziarna kukurydzy zwykle jest efektem wcześniejszego zaatakowania roślin przez zgniliznę korzeni i zgorzel podstawy łodygi kukurydzy (fuzarioza łodyg), gdy grzybnia przerośnie do kolby. Ponadto kolby mogą być zakażone przez patogena obecnego w glebie lub na resztkach pożniwnych kukurydzy. Kolby infekowane są poprzez znamiona słupków w trakcie kwitnienia, a także przez uszkodzenia na skutek żerowania owadów lub powodowane przez grad. Głównym szkodnikiem jest omacnica prosowianka. Nasilenie jej występowania jest skorelowane z nasileniem fuzariozy kolb. Rozwojowi choroby sprzyja ciepła i wilgotna pogoda.

Porażenie łodyg i kolb jest uwarunkowane predyspozycją rośliny gospodarza, która jest najlepsza po osiągnięciu stanu dojrzałości fizjologicznej przez kukurydzę i po obniżeniu zawartości cukru poniżej 20%. W Polsce jest to okres od końca sierpnia do końca września. Głównymi czynnikami sprzyjającymi fuzariozie kukurydzy są zbyt gęsty siew oraz jednostronne nawożenie azotem.

Fuzarioza kukurydzy może rozprzestrzeniać się także podczas przechowywania kolb w źle urządzonych magazynach, przy zbyt wysokiej temperaturze. Mechaniczne uszkodzenie nasion także sprzyja infekcji.

Zapobieganie:

Ochrona polega na:

- dbaniu o stan fitosanitarny pola

- głębokim przyoraniu i usuwaniu resztek porażonych roślin

- stosowaniu zdrowego materiału siewnego

- zaprawianiu materiału siewnego fungicydami o działaniu kontaktowym lub kontaktowym i wgłębnym

- uprawianiu odmian odpornych na porażenie

- uprawianiu odmian odpornych na omacnicę prosowiankę

- zwalczaniu chwastów

- wykonywaniu sezonowych oprysków

- wczesnym zbiorze – tuż po dojrzeniu

- stosowaniu właściwego płodozmianu – przestrzeganiu 4-letnich przerw w uprawie kukurydzy na tym samym polu

- właściwym magazynowaniu kolb i ziarna.

Miejsce na reklamę B

Miejsce na reklamę B