Miejsce na Twoją reklamę

Czarna nóżka ziemniaka

Czarna nóżka ziemniaka

Czarna nóżka ziemniaka występuje we wszystkich rejonach uprawy ziemniaka i ma wpływ na obniżenie ilości i jakości plonu bulw ziemniaka. Jej szkodliwość jest uzależniona od liczby porażonych roślin. Zwykle straty wynoszą od 1 do 5%, ale sporadycznie występują przypadki, gdzie liczba chorych roślin obejmuje nawet 50% lub więcej. Z roślin porażonych na początku okresu wegetacji (czerwiec) plonu nie ma wcale, natomiast w późniejszym okresie (lipiec, sierpień) plon jest mniejszy i gorszej jakości. Zebrane bulwy są mniejsze, gniją lub wykazują większą skłonność do gnicia w porównaniu z bulwami roślin zdrowych. W strefie klimatu umiarkowanego czarna nóżka ziemniaka powodowana jest najczęściej przez gramujemną bakterię Erwinia carotovora subsp. atroseptica z działu Proteobacteria, która poraża prawie wyłącznie ziemniaka. Należy zwrócić uwagę, iż istnieje ścisły związek  między czarną nóżką ziemniaka, a mokrą zgnilizną bulw ziemniaka. Im więcej w okresie wegetacji jest czarnej nóżki, tym więcej występuje bulw z objawami mokrej zgnilizny w okresie przechowywania. W przypadku stosowania zdrowych sadzeniaków występuje nie więcej niż od 1 do 5% chorych roślin, a przy składowaniu zdrowych bulw na przechowywanie i zapewnieniu dobrych warunków mokra zgnilizna występuje na kilku procentach bulw. W sytuacji stosowania porażonych sadzeniaków liczba chorych roślin na plantacji może wynosić 50%, a mokro gnijących bulw podczas przechowywania nawet do 100%.

Objawy:

Objawy pojawiają się w różnych terminach okresu wegetacji. U młodszych roślin następuje początkowo skarłowacenie. W maju i czerwcu wszystkie pędy chorych, młodych roślin rosną wolniej, następnie żółkną, więdną i zamierają przed zawiązaniem bulw potomnych. W kolejnych miesiącach zwykle jednocześnie na wszystkich pędach młodych roślin lub na pojedynczych pędach roślin starszych występuje żółknięcie liści i więdniecie, natomiast na podziemnej części łodyg i na stolonach czernienie i gnicie. Na niektórych bulwach zbieranych z chorych, starszych roślin w przystolonowej ich części występują czarne, wgłębne plamy o średnicy od 0,5 do 2 cm. Chore łodygi przy wyjmowaniu z ziemi w najsilniej zniszczonej części urywają się. Na ich czarnej powierzchni występuje śluz – są to kolonie bakterii.  Nadziemne części roślin żółkną, więdną i brunatnieją czyli zamierają. Na podatniejszych odmianach ziemniaka w czasie lata, podczas kilkudniowej pogody deszczowej mogą gnić i czernieć także nadziemne części roślin.

Źródłem infekcji najczęściej są sadzeniaki, które w poprzednim okresie wegetacji roślin zostały zakażone w czasie zbioru, transportu, przechowywania, sortowania lub sadzenia. Bakteria Erwinia carotovora subsp. atroseptica jest względnym beztlenowcem i ma pałeczkowate, urzęsione peritrichalnie komórki; występuje pojedynczo lub w krótkich łańcuszkach. Wewnętrzne zakażenie bulw w czasie wegetacji następuje przez bakterie, które przedostają się wiązkami sitowo-naczyniowymi z bulw matecznych przez łodygi i stolony. Zakażenie przetchlinek,  ran i zanieczyszczenie powierzchniowe bulw potomnych powodowane jest przez bakterie, które rozprzestrzeniane są z porażonych części roślin wraz z wodą lub przez ich bezpośredni kontakt ze zdrowymi bulwami. Bardzo duże niebezpieczeństwo zakażenia czarną nóżką ziemniaka występuje, gdy w czasie zbioru lub sortowania powstają zranienia bulw, a wśród nich znajdują się mokro gnijące, rozpływające się bulwy zawierające bakterie Erwinia carotovora subsp. atroseptica. Z części słabiej i płycej zakażonych sadzeniaków (zakażone przetchlinki) wyrastają rośliny, na których objawy czarnej nóżki pojawiają się od lipca do września, natomiast z części sadzeniaków zakażonych silniej i głębiej wyrastają rośliny, na których objawy czarnej nóżki pojawiają się od maja do czerwca. Rzadko źródłem porażenia zarówno pod jak i nadziemnych części roślin są bakterie, które znajdują się w chorych roślinach lub mokro gnijących bulwach i są rozprzestrzeniane przez wodę, owady i inne czynniki. Należy zaznaczyć, iż źródłem zakażenia przez bakterie Erwinia carotovora subsp. atroseptica mogą być również bakterie tego gatunku żyjące w śladowych ilościach w rizosferze niektórych roślin oraz stanowiące naturalny ich rezerwuar występujący w glebie. Rozwój czarnej nóżki ziemniaka w przypadku wysadzenia słabo zakażonych sadzeniaków stymuluje nadmierna wilgotność gleby. W sytuacji silnie zakażonych sadzeniaków choroba rozwija się nawet w warunkach niedostatecznego lub optymalnego uwilgotnienia gleby.

Zapobieganie:

Ochrona polega na:

- stosowaniu zdrowych, nieporażonych sadzeniaków

- uprawianiu odmian ziemniaka o małej podatności na czarną nóżkę – odmiany o dużej zawartości skrobi zazwyczaj są bardziej podatne na bakterie z rodzaju Erwinia

- unikaniu sadzenia bulw pochodzących z kopca lub przechowalni, w której wiosną znajdowało się więcej niż 10% mokro gnijących bulw – jednym ze wskaźników małego zakażenia czarną nóżką ziemniaka jest w okresie wiosny brak lub obecność tylko kilku procent mokro gnijących bulw

- wykonywaniu w okresie wegetacji selekcji negatywnej – polega ona na usuwaniu i niszczeniu roślin chorych w momencie wystąpienia objawów czarnej nóżki; głównie na plantacjach przeznaczonych na sadzeniaki

- ograniczaniu ranienia różnych części roślin w czasie wegetacji oraz bulw podczas zbioru, transportu i sortowania

- stwarzaniu korzystnych warunków dla roślin w okresie wegetacji

- stwarzaniu korzystnych warunków dla bulw podczas przechowywania – początkowo w temperaturze od 15 do 20°C (sprzyja ona gojeniu się ran), następnie sukcesywnie obniżanych do optymalnego poziomu, czyli od 2 do 6°C

- odpowiedniej wentylacji przez cały okres przechowywania bulw – dopływ tlenu, odprowadzenie dwutlenku węgla i pary wodnej

- dezynfekowaniu przechowalni po zakończeniu sezonu przechowalniczego

- zakładaniu kopców w kolejnych latach w innych miejscach

- niszczeniu odrzuconych w czasie sortowania gnijących bulw (np. głębokie zakopanie).

Miejsce na reklamę B

Miejsce na reklamę B