Miejsce na Twoją reklamę

Chwościk buraka

Chwościk buraka

Choroba ta jest jedną z najbardziej rozprzestrzenionych i najgroźniejszych chorób buraka cukrowego, pastewnego i ćwikłowego. W większym nasileniu występuje na buraku jadalnym niż na pastewnym i cukrowym; głównie w rejonach o ciepłych i wilgotnych okresach wegetacji. Na plantacjach buraka ćwikłowego pojawia się nieco szybciej niż na plantacjach buraka cukrowego. Choroba jest szczególnie niebezpieczna dla młodych roślin; dla starszych nie stanowi zagrożenia. W Polsce występuje pospolicie. Chwościk buraka powoduje obniżenie ilości i jakości plonu. Przy silnych infekcjach i braku ochrony choroba może obniżyć plon korzeni nawet o 50% oraz zmniejszyć zawartość cukru w soku o od 2 do 3%. Dodatkowo korzenie zakażone chwościkiem buraka gorzej się przechowują.

Sprawcą choroby jest grzyb Cercospora beticola z grupy grzybów niedoskonałych. Poraża buraki ćwikłowe, pastewne, cukrowe, boćwinę, inne warzywa z rodziny komosowatych, szpinak, sałatę oraz lucernę. Stwierdzono, że niektóre odmiany zagraniczne buraka w porównaniu do odmian polskich (Czerwona Kula, Chrobry) są bardziej wrażliwe na porażenie przez chwościk buraka Chwościk buraka można pomylić z brunatną plamistością liści buraka lub z bakteryjną plamistością liści buraka.

Możemy wyróżnić trzy progi szkodliwości dla chwościka buraka. Zabieg ochronny należy przeprowadzić, gdy pierwsze plamy spowodowane przez chwościka pojawią się:

- do 5 sierpnia – pierwsze objawy choroby na 5% roślin

- od 6 sierpnia do 15 sierpnia – pierwsze objawy choroby na 15% roślin

- od 16 sierpnia do 5 września – pierwsze objawy choroby na 45% roślin.

Zabieg należy powtórzyć, gdy po przeprowadzeniu zabiegu ochronnego w terminie do 10 września objawy choroby wystąpią na 45% roślin. W warunkach naszego kraju wykonywanie zabiegów ochronnych w późniejszym terminie nie jest już ekonomiczne.

Objawy:

Zazwyczaj dopiero w połowie okresu wegetacji na najstarszych liściach, z czasem także na młodszych choć rzadziej, pojawiają się owalne, wgłębne, dwubarwne plamy o średnicy od 3 do 5 mm. Środek plam początkowo jest koloru białego, srebrnego; później staje się szary. Plamy otoczone są ciemniejszą, szarobrunatną, antocyjanową lub czerwoną obwódką. Wyraźnie oddzielone są od zdrowej tkanki. Środek plam ulega nekrozie; martwa tkanka zasycha, wykrusza się i w blaszkach liściowych powstają otwory. Wraz z rozwojem choroby liczba plam powiększa się. Przy silnym porażeniu plamy ulegają połączeniu. Liście sercowe przeważnie są bez objawów. Silniej porażone fragmenty liści lub nawet całe liście (zwłaszcza w młodej fazie) po porażeniu około 50% powierzchni blaszki liściowej zaczynają żółknąć, zasychać i zamierać. Obumierające liście więdną, zasychają i część z nich odpada od rośliny, a część pozostaje na roślinie. Choroba postępuje od liści zewnętrznych do liści wewnętrznych. W miarę obumierania najstarszych i najsilniej porażonych liści roślina odtwarza utraconą rozetę liściową, wycofując z korzenia materiały zapasowe. W efekcie głowa buraka, czyli górna część korzenia buraka ulega stożkowatemu wydłużeniu i wyglądem zaczyna przypominać ananasa. Wydłużenie korzenia następuje kosztem jego ciężaru, a to z kolei jest związane ze zmniejszeniem zawartości cukru.

Źródłem infekcji są głównie resztki pożniwne. Cercospora beticola należy do grzybów mitosporowych (Fungi imperfecti). Występuje powszechnie w stadium konidialnym. Cercospora beticola zimuje w postaci splotów grzybni na resztkach porażonych roślin, które pozostają na polu z poprzedniego roku, na fragmentach porażonych liści znajdujących się przy wysadkach buraków, a także czasami na nasionach. Są to pierwotne ogniska choroby. Źródłem infekcji może być również obornik, jako następstwo spasania bydła zakażonymi liści buraków. Wiosną na porażonych resztkach pozbiorowych roślin znajdujących się na powierzchni ziemi i na porażonych korzeniach wysadkowych, ze splotów grzybniowych wyrastają trzonki. Na trzonkach powstają szydłowate, tępo zakończone, brunatne i wielokomórkowe konidia. Zarodniki konidialne rozprzestrzeniane są przez wiatr oraz rozpryskujące w czasie deszczu krople wody. Na liściach podatnych roślin z konidiów wyrastają strzępki. Następnie strzępki przez szparki oddechowe liści wrastają do tkanek. W czasie wegetacji po obu stronach porażonych liści, w części środkowej dwubarwnych plam pojawiają się skupienia konidiów i trzonków. W efekcie środkowe części plam – początkowo białe – ulegają zabarwieniu na szaro. W sezonie wegetacyjnym wytwarzane są od 3 do 4 generacji patogenu. Na rozwój jednej generacji potrzeba od 3 do 4 tygodni. Zarodniki konidialne zachowują żywotność nawet do 1,5 roku. Rozwojowi choroby czyli wytwarzaniu konidiów, ich kiełkowaniu i zakażaniu roślin sprzyja duża wilgotność powietrza (powyżej 95%) i temperatura od 25 do 30°C (ciepłe noce – powyżej 15°C) oraz częsta uprawa w zmianowaniu. W temperaturach poniżej 15°C prawie nie powstają nowe infekcje.

Zapobieganie:

Ochrona polega na:

- przestrzeganiu wszystkich zaleceń, które dotyczą zapobiegania występowaniu zgorzeli siewek buraka

- dokładnym i głębokim przyorywaniu i niszczeniu resztek porażonych roślin (liście i korzenie) pozostających na polu po zbiorze buraka

- prawidłowym płodozmianie – przestrzeganie kilkuletnich (co najmniej 3 lata) przerw w uprawie buraka na tym samym polu

- starannej uprawie gleby – orka z przedpłużkami

- unikaniu uprawy buraków na polu nawożonym bezpośrednio obornikiem

- skarmianiu porażonych liści na okólniku, a nie w oborze

- wysiewaniu wyłącznie zdrowych nasion

- wykorzystywaniu odmian tolerancyjnych na porażenie. Odmiany odporne na chwościka buraka są bardziej podatne na mączniaka i odwrotnie.

- selekcji roślin przeznaczonych na wysadki nasienne

- unikaniu wysiewania buraków w sąsiedztwie pól, na których uprawiano buraki w poprzednim sezonie, a także w miejscach gdzie usypywano w poprzednich latach pryzmy korzeniowe

- unikaniu uprawy w sąsiedztwie nasiennych plantacji buraka pastewnego i ćwikłowego

- zakładaniu plantacji z nasion w odległości przynajmniej 1000 metrów od plantacji z nasienników oraz od ubiegłorocznych pól produkcyjnych buraka

- ograniczaniu nawadniania w okresach suszy

- chemicznym zaprawianiu nasion przeciwko zgorzeli siewek buraka – eliminacja ewentualnych źródeł chwościka znajdujących się na nasionach

- stosowaniu profilaktyki ochronnej buraków już od fazy kiełkowania – na plantacjach nasiennych zaleca się kilkukrotne (w odstępach 7 dniowych) opryskiwanie roślin jednym z preparatów zawierających chlorotalonil

- opryskiwaniu roślin zalecanymi fungicydami kontaktowymi zawierającymi tlenochlorek miedzi, mankozeb; substancje aktywne z grup triazoli i strobiluryn. Zaleca się dodanie środka powierzchniowo czynnego do cieczy roboczej. W celu trafnego określenia terminu zastosowania opryskiwania roślin należy często lustrować plantację (dwa, trzy razy w tygodniu) w okresach o pogodzie sprzyjającej infekcjom.

Miejsce na reklamę B

Miejsce na reklamę B